قسمتی از  شعر«غزل بزرگ» زنده یاد احمد شاملو

...

...راه ِ میان ِ دو افق

طولانی و بزرگ

سنگ‌لاخ و وحشت‌انگیز است.

 

ای راه ِ بزرگ ِ وحشی که چخماق ِ سنگ‌فرش‌ات مدام چون لحظه‌های

میان ِ دیروز و فردا در نبض ِ اکنون ِ من با جرقه‌های ِ ستاره‌ئی‌ات

دندان می‌کروجد! ــ آیا این ابر ِ خفقانی که پایان ِ تو را بلعیده

دود ِ همان «عبیر ِ توهین شده» نیست که در مشام ِ یک «نافهمی»

بوی ِ مُردار داده است؟

 

اما رویت ِ این جامه‌های ِ کثیف بر اندام ِ انسان‌های ِ پاک، چه دردانگیز

است!

و این من‌ام که خواهشی کور و تاریک در جائی دور و دست نیافتنی از

روح‌ام ضجه می‌زند.

 

و چه چیز آیا، چه چیز بر صلیب ِ این خاک ِ خشک ِ عبوسی که

سنگینی‌ی مرا متحمل نمی‌شود میخ‌کوب‌ام می‌کند؟

 

آیا این همان جهنم ِ خداوند است که در آن جز چشیدن ِ درد ِ آتش‌های

گُل‌انداخته‌ی ِ کیفرهای ِ بی‌دلیل راهی نیست؟

 

و کجاست؟ به من بگوئید که کجاست خداوندگار ِ دریای ِ گود ِ

خواهش‌های ِ پُرتپش ِ هر رگ ِ من، که نام‌اش را جاودانه با

خنجرهای ِ هر نفس ِ درد بر هر گوشه‌ی ِ جگر ِ چلیده‌ی ِ خود

نقش کرده‌ام؟

 

و سکوتی به پاسخ ِ من، سکوتی به پاسخ ِ من!

سکوتی به سنگینی‌ی ِ لاشه‌ی ِ مردی که امیدی با خود ندارد!

میان ِ دو پاره‌ی ِ روح ِ من هواها و شهرهاست

انسان‌هاست با تلاش‌ها و خواهش‌هاشان

دهکده‌هاست با جوی‌بارها

و رودخانه‌هاست با پل‌هاشان، ماهی‌ها و قایق‌هاشان.

میان ِ دو پاره‌ی ِ روح ِ من طبیعت و دنیاست ــ

دنیا

من نمی‌خواهم ببینم‌اش!

 

تا نمی‌دانستم که پاره‌ی ِ دیگر ِ این روح کجاست، رویائی خالی بودم: ـ

رویائی خالی، بی‌سروته، بی‌شکل و بی‌نگاه...

 

و اکنون که میان ِ این دو افق ِ بازیافته سنگ‌فرش ِ ظلم خفته است

می‌بینم که دیگر نیستم، دیگر هیچ نیستم حتا سایه‌ئی که از پس ِ

جان‌داری بر خاک جنبد.

شب ِ پرستاره‌ی ِ چشمی در آسمان ِ خاطره‌ام طلوع کرده است: دورشو

آفتاب ِ تاریک ِ روز! دیگر نمی‌خواهم تو را ببینم، دیگر

نمی‌خواهم، نمی‌خواهم هیچ‌کس را بشناسم!

میان ِ همه این انسان‌ها که من دوست داشته‌ام

میان ِ همه آن خدایان که تحقیر کرده‌ام

کدام‌یک آیا از من انتقام بازمی‌ستاند؟

و این اسب ِ سیاه ِ وحشی که در افق ِ توفانی‌ی ِ چشمان ِ تو چنگ

می‌نوازد با من چه می‌خواهد بگوید؟

در افق ِ شکسته‌ی ِ خونین ِ این طرف، انسان ِ من ایستاده است و

نیمه‌روح ِ جدا شده‌اش در انتظار ِ نیم ِ دیگر ِ خود درد می‌کشد:

«ــ نجات‌ام بده‌ای خون ِ سبز ِ چسبنده‌ی ِ من، نجات‌ام بده!»

 

 

و در افق ِ مهتابی‌ی ِ ستاره‌باران ِ آن طرف

زن ِ رویائی‌ی ِ من. ــ

و شب ِ پُرآفتاب ِ چشم‌اش در شعله‌های ِ بنفش ِ دردی که دود می‌کند

می‌سوزد:

 

«ــ مرا به پیش ِ خودت ببر!

 

  سردار ِ رویائی‌ی ِ خواب‌های ِ سپید ِ من، مرا به پیش ِ خودت ببر!»

 

و میان ِ این هر دو افق

من ایستاده‌ام.

 

و عشق‌ام قفسی‌ست از پرنده خالی، افسرده و ملول، در مسیر ِ توفان ِ

تلاش‌ام، که بر درخت ِ خشک ِ بُهت ِ من آویخته مانده است و با

تکان ِ سرسامی‌ی ِ خاطره‌خیزش، سرداب ِ مرموز ِ قلب‌ام را از

زوزه‌های ِ مبهم ِ دردی کشنده می‌آکند.

اما نیم‌شبی من خواهم رفت; از دنیائی که مال ِ من نیست، از زمینی که

به بی‌هوده مرا بدان بسته‌اند.

و تو آن‌گاه خواهی دانست، خون ِ سبز ِ من! ــ خواهی دانست که جای ِ

چیزی در وجود ِ تو خالی‌ست.

و تو آن‌گاه خواهی دانست، پرنده‌ی ِ کوچک ِ قفس ِ خالی و منتظر ِ من!

ــ خواهی دانست که تنها مانده‌ای با روح ِ خودت

و بی‌کسی‌ی ِ خودت را دردناک‌تر خواهی چشید زیر ِ دندان ِ غم‌ات:

غمی که من می‌برم

غمی که من می‌کشم...

 

دیگر آن زمان گذشته است که من از درد ِ جان‌گزائی که هستم به

صورتی دیگر درآیم

و درد ِ مقطع ِ روحی که شقاوت‌های ِ نادانی‌اش ازهم‌دریده است،

بهبود یابد.

دیگر آن زمان گذشته است

و من

جاودانه به صورت ِ دردی که زیر ِ پوست ِ توست مسخ گشته‌ام.

انسانی را در خود کشتم

انسانی را در خود زادم

 

و در سکوت ِ دردبار ِ خود مرگ و زنده‌گی را شناختم.

اما میان ِ این هر دو، لنگر ِ پُررفت‌وآمد ِ دردی بیش نبودم:

درد ِ مقطع ِ روحی

که شقاوت‌های ِ نادانی‌اش ازهم‌دریده است...

تنها

هنگامی که خاطره‌ات را می‌بوسم در می‌یابم دیری‌ست که مرده‌ام

چرا که لبان ِ خود را از پیشانی‌ی ِ خاطره‌ی ِ تو سردتر می‌یابم. ــ

 

از پیشانی‌ی ِ خاطره‌ی ِ تو

 

 ای یار!

 

 ای شاخه‌ی ِ جدا مانده‌ی ِ من!